Książka omawia stopniowy rozwój pedagogiki, zwłaszcza europejskiej, wyodrębniając głównie jej dwa etapy ewolucyjne, tzn. przednaukowy oraz naukowy. Ewolucją objęto pedagogikę ogólną oraz pedagogikę specjalną, a w ich obrębie dwie warstwy, tzn. teoretyczną oraz merytoryczną. W książce zaprezentowano czołowych prekursorów pedagogiki przednaukowej, a zwłaszcza pedagogiki naukowej oraz współtwórców pedagogiki naukowej w Polsce oraz ich dzieła teoretyczne i metodyczne. Przypomniano także czołowych antypedagogów oraz zwolenników likwidacji szkoły i klas szkolnych. Omówiono również stopniowy rozwój poglądów nt. czynników rozwoju człowieka, tzn. natywizmu, empiryzmu, konwergencji oraz teorii trzy i czteroczynnikowej obejmującej zadatki wrodzone, środowisko społeczno-wychowawcze, wychowanie i aktywność własną wychowanka.

Ponieważ książka ta służy obronie pedagogiki jako nauki o wychowaniu człowieka - dlatego jej motto brzmi: "Nikt nie może zostać w pełni człowiekiem bez odpowiedniego wychowania".